23 de diciembre de 2008

Camín feito d'amor

En Nadal empezipia o camín de l'asperanza

En Nadal (u Nabidà) una gran luminaria amanexe, un alba sin de mugas.

En a gran nuei de l'uniberso naxe una estrela feita d'amor, que solamén deseya ser amor. En a escura nuei d'o sinsentito una gran luz se debanta sobre as tiniebras. E ixa luz solamén podeba naxer en o más umilde puesto d'os mundos, entre a carne que sufre, entre os sers que biben en a dolor. E ixa luz solamén podeba ser d'amor.

Ta os que creyen en él, y ta toz os sers que sufren, Chesús ye a gran luminaria y a gran asperanza, l'alba d'o suyo día. Chesús ye o camín enta una luz que nunca no s'amorta. Ye un camín sin d'escarnios, sin d'engaños. Camín feito d'amor enta o paradiso de l'amor. Camín que ye o corazón de l'amistanza, a man d'a compasión, aduya d'o chirmán, esprito goyoso d'a libertà. Camín enta una bida autentica con intes feitos d'asperanza.

Buen Nadal a toz.

Chuan Chusé Bielsa

13 de diciembre de 2008

Manifestazions en Grezia. Un siñal d'alarma ta Europa

Chóbens griegos en protesta

Chóbens griegos en a suya protesta

Os disturbios protagonizatos por os frustratos chóbens griegos, con a suya autitù fura y contundén, han conmozionato a muitos en tota Europa, y cal que sirban d'albertenzia a os politicos d'o continén, que estudean cómo fer fren a la crisis economica mundial.

Os siete días seguitos d'algaradas, que han causato daños baluratos en bels zientos de millons d'euros en diez ziudaz griegas, estioron probocatos por a muerte d'un adoleszén tiroteyato por a polizía o 6 d'abiento, y reflexan o resentimiento causato por o muito gran lumero d'aturatos esistén entre os chóbens, os baxos salarios y unos defiziens serbizios sozials.

S'han produzito actos solidarios de protesta dende Moscú a Madrid, a begadas organizatos muito rapidamén por Internet u mensaches de móbil, tenendo presén que a sensazión d'a mayoría d'istos chóbens ye que os líders europeos no ascuitan os suyos problemas reyals.

"Ya ye ora de que se sienta a la chen. Chilamos aguaiten o caos en o que nos trobamos", dizió Stella Nicolakakos, una mayestra de 35 añadas.

Os economistas sochieren que os politicos europeos, que son rematando un plan d'estimulo de 200.000 millons d'euros en Bruselas, cal que se preparen ta más protestas por parti d'os ziudadanos, que beyen cómo periglan os suyos puestos de treballo dimpués d'una decada de creximiento que creyó espeutatibas d'una contina prosperidà.

"Cuasi tota Europa plegó a imachinar que yera inmune a la crisis y ha parau cuenta masiau tardi de que no ye asinas", dizió Vanessa Rossi, imbestigadora d'economía de Chatham House en Londres. "O esdebenidero ta bels países no ye guaire bueno, en terminos de rezesión y tensions sozials".

En España, an se prebeye que a tasa d'aturatos, que ye a más alta d'a UE, s'amane prou a o bente por ziento a mida que a crisis baiga a peyor, un banco y una comisaría estioron atacatos por chóbens en Madrid y Barzelona dimpués d'os actos de protesta por o asesinato en Grezia.

En Roma y Copenhague, manifestans de cuchas arrulloron piedras a la polizía y fizon estrozas en comerzios, tanimientres en Moscú collas de chóbens arrulloron bombas inzendiarias a la embaxada griega.

En Franzia, dos autos estioron crematos o chuebes fren a o consulato griego en Burdeus. "Plega la insurrezión" y "T'apoyar os fuegos griegos", iziban os graffiti prou amán d'o inzendio.

Muitos d'os factors subchazens en os disturbios griegos son suyizos, entre els a subcultura d'anarquismo que florex en bicos como Exarchia, en Atenas, an empezioporon os problemas. Os antezedens de biolenzia polizial tamién fizon que as autoridaz griegas no queresen correr risques ista begada con una reaizión masiau enerchica.

Protesta chobenil en Grezia

A tasa cheneral de desemplego en Grezia _que puyó a o 7,4 por ziento en setiembre_ está un siñalín por debaxo d'o promeyo en a eurozona. O factor clau, manimenos, ye o desemplego entre os chóbens, que ye d'o 22 por ziento en a francha de 15-24 años, seguntes a OCDE.

"Os chóbens griegos, mesmo os que tienen ya 35 años, forman una mayoría silenziosa de ziudadanos sobrecargatos, mal pagatos, endeudatos e insiguros", dizió Chenerazión 700 euros, una colla que esfiende a o 56 por ziento d'os griegos menors de 30 años que ganan ixa cantidà mensualmén.

Son o equibalén d'os "mileuristas" en España, u a "chenerazión praktikum" (interinos) en Alemania u a "chenerazión precaria" de Franzia.

Os chóbens, que se beyen obligatos asobén a dentrar en treballos menors a pesar d'una educazión unibersitaria, emplegan Internet u os mensaches de móbils ta organizar as algaradas, seguntes George Prevelakis, profesor de cheopolitica d'a Unibersidà d'a Sorbona.

"Muitos d'istos mesaches en Atenas, en muitos casos adoleszens, no son pas anarquistas, simplamén emitan o que beyen en a telebisión u Internet. Ixo puede pasar en cualsiquier puesto", dizió.

"Tota Europa ye encarando una crisis d'integrazión sozial", dizió Dimitris Keridis, profesor de politica en a Unibersidà de Mazedonia. "A soziedà europea se ye fragmentando muito rapidamén".

Os gubiernos d'Europa tendrán asabelos más problemas si no arriban a combenzer a a la chen de que se prenen os problemas sozials y economicos seriosamén y apreban politicas que os encaran como cal, dizió Rossi, de Chatham House.

Daniel Flynn (Reuters)
(Traduzión: Chuan Chusé Bielsa)

27 de noviembre de 2008

Poesía de Francho Nagore

Flying fish, by Herbert James Draper

O pex bolador
Olio de Herbert James Draper (1864-1920)
94 x 61 zm
Fotografía: Leicester Galleries

S'esbafan as olorías

S'esbafan as olorías d'albaca y madreselba
y en o mon lexanas esquillas s'ascuitan.
En nueis escuras se tresbaten os paxaros
y biellos pexes buelan sobre l'olbido.
L'aire se machurre y as tardadas ploran,
porque l'azul s'enfosca y se tornan grisos
os güellos de os ninos.
Sólo que os bitaus s'arriguen apriseta
con a trista y chiqueta riseta
de qui enzucra ra tierra
con os zaguers zeños de as boiras enchugarditas.
Os peitos s'afogan en fumateras royencas
y días d'antis más que parixen bibitos
tornan a embolicar todas as güelladas.
¡Cómo tortulan as fuellas de as figueras
a l'amparo de paretons biellizos
y de biegas queradas!
Rechiras libros leyitos
fa quí sape cuántas d'añadas
y poemas amagatos en o polbo
escritos cuan a luz yera berda.
Fardachos antigos amanexen
y costeras emplitas
de felzes royos cabalgando
sobre esconchuntadas mosicas d'augua.
Allora ye
cuan toz os zielos s'esboldregan
y amonico s'esbafa lo fumo de as fogueras.
Esbols de falziños esturdezitos
se reflexan en o chelo de os tellatos,
raberas d'estrelas paxentan as carreras
y os ricuerdos nantan a acucutar
dezaga de as finestras
mientres un orache chupito de glarimas
sobate l'alma.

Francho Nagore Laín
d'o libro Purnas en a zenisa

21 de noviembre de 2008

Baxo lo puen no bi ha ladrons

Pintura de Nick Summerbell

Obra d'o pintor inglés Nick Summerbell.

Baxo un puen bibiba una familia de mendigos, un ombre, una muller y o suyo fillo. Un día, en tornar de mendigar, a muller dizió a o suyo marito:

— Güe no he podito fer diners. Eban furtato los ladrons en muitas casas, y as chens teneban medrana y no m'ubriban.

En sentir istas parolas o fillo espetó:

— Papa, nusatros somos asabelo felizes, dengún ladrón ha dentrato nunca en a nuestra casa.

— Asinas ye, fillo mío _contestó lo pai_. Grazias nos cal dar por a nuestra pobreza, ista ye a fortuna nuestra, iste ye o merito d'os tuyos pais. Dengún no ha dentrato nunca baxo iste puen.

Cuento tradizional zen
(Traduzión: Chuan Chusé Bielsa)

6 de noviembre de 2008

Christian Larson: "Ta que a bida crexca"

Pintura orichinal de Chuan Chusé Bielsa

Nueba Matsushima
Pintura a l'olio de Chuan Chusé Bielsa
60 x 50 zm
Pintura a la benda

Ta que a bida crexca

Repite-te a tu mesmo un ziento de begadas cada día y espresa-lo con tot o tuyo corazón :

Seré muito más d'o que soi.

Aconseguiré más y más cada día porque sé que puedo fer-lo.

Reconoxeré solamén ixo que bi ha de bueno en yo mesmo, ixo que bi ha de bueno en os atros; reconoxeré, en totas as cosas y puestos, solamén ixo que tien bida y crex.

Cuan l'albersidà aparexca y menaze, a mía determinazión será más gran que nunca ta prebar que puedo rebirar totas as cosas ta trobar-ne o suyo costato positibo.

Y cuan beluns a os que he dato a mía confitanza me dezeuzionen, aconseguiré replegar milenta begadas más fe en a nobleza y en a onor d'o chenero umano.

Pensaré solamén en ixo que tien bertù y balura.

Buscaré solamén ixo que puede proporzionar libertà y berdà.

O mío intrés chirará solamén alredor de tot o que puede adibir belleza y bien a o mundo.

Bibiré ta que a bida crexca.

Fablaré ta dar corambre, animos, inspirazión y goyo.

Treballaré ta prebar de ser útil a o mayor lumero posible de personas.

Y en tot pensamiento, parola y aizión o mío deseyo zentral será fer más rica, noble y polida la esistenzia a toz os que trobe en o mío camín.

Christian Larson,
Your forces and how to use them (1912)

Traduzión dende o inglés: Chuan Chusé Bielsa

30 de octubre de 2008

O danze d'o bientre. Ye tiempo de fiesta.

Releyendo los posts anteriors, beigo que son en a suya mayor parti una miqueta seriosos. Sin dembargo, en as nuestras bidas, bi ta tiempo e intes ta tot: ta la seriosidà, ta la reflesión, ta la meditazión, ta o treballo... y tamién ta o relaxamiento y ta la fiesta. Y serba bueno que bi ese una complementariedà entre as dos dembas, mesmo una mutua retroalimentazión.

Por exemplo, en o descanso bi ha un pensamiento creyatibo mesmo más produtibo que en as oras de treballo. Y en o danze puede esistir una funda contemplazión (como ye ebidén en os danzes meditatibos d'os derbiches). Ya he menzionato atras begatas a mía muito alta considerazión d'a musica y o danze. Ta yo son a tuca de l'arte, son plenamén dibinas.

Danze y goyo

En a mía bida bi ha dos períodos de felizidà plena: a mía infanzia y "a segunda chobentù", por dizir-lo de bella traza (d'as trenta añadas a las cuaranta). Ista ultima etapa estió marcata muito fundamén por a mía pasión por o danze. Porque estió una autentica pasión. Bibié de pleno a conoxita epoca d'o bakalao. Podemos banalizar-la si nos peta, pero aquella epoca ta muitos estió machica. De feito, dixando aparti bels eszesos, estió una epoca marcata por una estetica marabillosa, lembeda, elegán en muitos casos, tolerán, positiba, mesmo romantica... Como escaizió en tantas atras cosas, con l'onze de setiembre en Nueba York morió toda ixa inozenzia d'a decada d'os nobanta.

A felizidà que se siente inmerso en o danze ye senzillamén inespresable. Y as intuizions que l'aunión de mente y cuerpo en o danze produzen son inefables tamién, os suyos efeutos son muito fundos y parexen materializar-sen, dentran a formar parti d'as nuestras bidas.

Estetica y metafisica

En o mío arte bi ha una curiosa mezcla entre metafisica y estetizismo. Sin ixe fuerte ingredién estetico, a la mía alegría li mancarba cualcosa. En reyalidà la mía autentica bocazión ye a reflesión metafisica, a la que integro ixe componén estetizista impribable, que surte d'una personal conzeuzión artistica d'o mundo y d'a bida.

Y cuan yo charro de metafisica charro de poesía, charro de relichión. Ta yo difuera d'ixe zerclo de metafisica-poesía-meditazión-estetica-amor-orazión a bida no tien guaire sentito. Adibirba la marabillosa parola "relichión" a ixas atras parolas. A relichión en reyalidà o ye tot. Pero güe muitas personas tienen prebenzions contra las relichions, e ixo puede replecar-se. As mayors aberrazions prexinables s'han comeso (y se continan fendo, tristamén) en nombre de dios. Tamién en nombre de dios s'han feito as obras d'amor más sublimes, pero ixo no tira o anterior. Tot ixo ye trachico, dramatico. ¿Cómo ye posible que determinatas interpretazions de parolas sagratas puedan dar pie a actos de pura maldà, y a más a más en nombre de dios? No bi ha mayor aberrazión posible: fer o mal en nombre de dios, un mal absoluto, creyar una dolor sin denguna piedà prenendo como suposato "alazet" as parolas de qui solamén puede ser amor.

Creigo que manca un mayor contenito estetizista en a praxis filosofica, adibir más estetica en o corazón d'a metafisica. A etica no tien por qué afeblir-se con ixe mayor componén estetizista, mesmo sensualista dica un zierto grau. Cal saper an son as mugas claramén, cal saper an se pierde a estetica y se torna en mal gusto, en tentazión que nos alexa d'a medolla d'a berdadera felizidà, en tentazión que se torna en compulsión y en adizión. Pero a pesar d'ixos risques, cal enfrentar-los y superar-los, con boluntà y buena conzienzia, porque si no nos encaminamos con seguranza enta o fundamentalismo, y por ixe camín enta l'aberrazión más completa d'a espiritualidà, enta l'ausenzia de perdón, enta l'ausenzia de dialogo entre diferens conzeuzions d'a esistenzia, enta la negazión d'os atros, enta la dibisión d'o corazón umano, que ye o prinzipio d'a maldà sin remisión.

O danze d'o bientre

Os oríchens d'o danze d'o bientre se pierden en a nuei d'os tiempos, talmén calerba remontar-se a l'antigo Echipto ta trobar-ne as radizes. Aparenmén iste danze ye simplamén ludico. Pero as personas que l'han prauticato bella begada, sobretot, lochicamén, mullers, perén han proclamato os suyos benefizios de toda mena, fisicos, psicolochicos y espirituals. Y no ye estranio, ya que en o danze d'o bientre se treballa fundamén o plecso solar, se considera l'alazet d'o cuerpo y de l'alma, como los alazez d'una casa (a meditazión zen, o zazen, tamién se zentra en o hara, o plecso solar). O conoxito metodo Pilates de chimnasia tamién treballa sobretot ixa zona d'o cuerpo a trabiés de lumerosos exerzizios, y muitas personas que l'han prauticato afirman que as suyas bidas han cambeato radicalmén a partir d'ixa esperienzia. Y tanto lo danze d'o bientre como lo metodo Pilates como a famosa teunica Alexander preban d'integrar cuerpo y psique, cuerpo y esprito. O treballo sobre o cuerpo se torna en benefizios psicosomaticos.

En o danze d'o bientre s'achuntan a la perfezión estetica, ludismo y chenuino goyo. Y no se refusa aquí mesmo un zierto componén sensualista, sapendo an son as mugas. No bi ha aquí espazios ta fundamentalismos, ta dibisions, ta o no-perdón. Aquí solamén bi ha puesto ta la zelebrazión de l'alegría, de l'alma d'a bida, de l'amor.

Chuan Chusé Bielsa