26 de octubre de 2008

Una orazión por os animals

Animal engayolato

Ascuita la nuestra umilde
orazión, ó Dios,
por os nuestros amigos os animals,
espezialmén por toz aquels
que están sofrindo,
por aquels que son cazatos
u están perditos,
por aquels que son estatos albandonatos,
por os que tienen feredà
u fambre,
por toz aquels cualo destino
ye ser sacrificatos.
Te suplicamos que lis atorgues
a tuya misericordia, a tuya piedà.
Y ta toz os umanos
que los tratan, pedimos
un corazón de compasión,
mans plenas d'amorosidà
y parolas rebutidas de cariños.
Fenos a nusatros tamién, Siñor,
merexedors de l'amistanza
d'os nuestros amigos os animals,
ta ser asinas dignos
d'as bendizions d'o tuyo amor.

Albert Schweitzer
(Traduzión dende o inglés :
Chuan Chusé Bielsa)

L'airera d'agüerro dispersa las fuellas muertas

Pintura tradizional china

Un ombre choben s'enamoró d'una mesacha rica. Durante dos años li escribió toz os días, sin rezebir nunca una respuesta. Y ye por ixo por o que fizo monche, retirando-se a una armita en o mon.

Un día, bels años más tardi, bido arribar a la muller en o suyo puesto de recullimiento. Achenullando-se debán d'el, li dizió:

— M'he entibocato. Agora he replecato lo tuyo amor. Aquí me tiens, soi tuya.

Pero l'ombre respondió:

— Ye masiau tardi. Agora soi monche, he tallato lo mío amor por tu. Bes-te-ne...

Bels días más tardi, o monche baxó enta la bal ta mendigar bella coseta de minchar en o lugar. A chen no feba que charrutiar sobre a zaguera nueba: s'ha trobato a una muller muito bonica, d'aspecto noble, bestita muito ricamén, afogata en o río. "De seguro que se trata d'una istoria d'amor que ha rematato malamén", diziban.

O monche comprendió, s'endrezó enta o fosal, y astí, debán d'a fuesa d'a muller, rezitó iste poema:

Cuan te presentés en a puerta d'a mía armita
as fuellas muertas de l'agüerro
chazeban, royas, en o sulero.
Dimpués d'a tuya marcha, una airera
las ha dispersato.
Tot ye impermanén
y a mía pobra armita ye millor que un palazio.
¿Por qué os nuestros destinos
no han puesto trobar-sen?
Denantes yo sofriba
y tu yeras en paz.
Dimpués dentré en a bía d'a serenidà
y tu sofribas.
Todas istas añadas han pasato como un suenio.
Cuan morimos
dengún no nos acompaña en o nuestro biache.
Cosa no queda d'as nuestras ilusions.
Sofrir no sirbe, doncas, ta cosa, ni martiriziar-se.
Agora has marchato.
Siente simplamén, con yo,
l'aire que mermura entre as brancas d'os pinos.

Cuento tradizional zen
(Traduzión: Chuan Chusé Bielsa)

22 de octubre de 2008

Maat: orden, chustizia, equilibrio

A diosa Maat, representata con una pluma en a suya capeza

En l'antigo Echipto, a diosa Maat simbolizaba l'orden cosmico, o equilibrio, a chustizia.

Os echipzios sapeban por esperienzia que as nuestras bidas perén son en un precario equilibrio. A sangre d'Echipto siempre ye estata o río Nilo. Y o Nilo en o pasato yera imprebisible. Un cambeo muito sotil u chiquet en a regularidà d'o cabal d'o río podeba significar fambre u inundazions. D'aquí bien que en a relichión de l'antigo Echipto bi aiga siempre una eterna luita entre l'Orden (representato por Maat) y o Caos (representato por Seth). Toz os esfuerzos que caleban yeran feitos ta pribar que o desorden amanexese y reinase.

En as nuestras bidas podemos beyer tamién ista luita contina.

Por fabor, si bibes una bida plena de salù y en armonía con a tuya familia, considera-te asabelo afortunato. Distruta, enfuelga-te con a tuya suerte. Disfruta con as chiquetas y marabillosas cosetas que tiens amán, a o tuyo costato. Por fabor, aprezia en a suya chusta mida os aparenmén diminutos goyos d'a bida: un sonriso d'as personas que aimas u de cualsiquier atro ser, un lusco, a letura d'un libro amigo, una machica zinta, una boladeta d'aire plena d'olors de rumero u espligo...

O equilibrio en as nuestras bidas ye muito, muito precario, perén ye en pinganetas.

O más chiquet cambeo en o esistén status quo puede ocasionar un importán desastre. Sí, ye zierto, un cambeo tamién puede trayer-nos prosperidà, buenas cosetas y oportunidaz, pero puede ocasionar una esferra tamién. Cal que bibamos alerta d'una forma equilibrata.

Creigo que serba bueno, seguntes nos amostroron os antigos echipzios, aguaitar y cusirar as nuestra propias bidas con prou de cuidau ta prebar d'encuadrar-las siempre que siga posible dentro d'un tarabidau d'orden y armonía. A bida ye cambeo, o cambeo ye inebitable, perén ye estato asinas y perén o estará. Manimenos, creigo que dentro d'as nuestras posibilidaz, siempre ye bueno ser consziens de que o desorden ye aguaitando a cada inte y en tot puesto, asperando bella errada, bella distrazión, ta estricallar o que más aimamos y o que emos debantato en una bida. Y lochicamén isto serba bueno fer-lo con mida y con tiento, con equilibrio, sin obsesionar-se ni una miquinina.

Bella temporadeta, a economía parex marchar por camins azeutables... Incluso beluns pueden soniar con tiempos de prosperidà infinita. Pero... si aparenmén chiquez factors funzionan en desequilibrio y en desorden, sin regles claros y sin controls adecuatos, si no estamos en contina bichilanzia, bels meses más tardi nos damos cuenta d'a grabedà d'a situazión economica y finanziera. Nos trobamos plenos de deudas y sin capazidà de respuesta. Rezesión...

D'a mesma traza, en as nuestras bidas tot puede en a superfizie aparexer en calma, talmén bibamos un poquet fuera de control y menatos por zierta desiria... Pero, bel día, sin asperar-lo y arribando como una sospresa, bi ha un chiquet, muito chiquet cambeo (en a nuestra salù, en as nuestras relazions, en a nuestra economía...) y muito lugo, de sopetón, tot ye fuera d'equilibrio; un importán cambeo s'ha produzito, puede estar que prou negatibo. ¿Qué ha pasato? A nuestra bida nunca será la mesma. Caldrá que mallanquemos y nos esforzemos asabelo ta trobar un atro nuebo punto d'equilibrio satisfactorio.

No paramos muita cuenta, cheneralmén, en o escalfamiento global y en o nuestro estricallato entorno. Pero lo Caos ye operando sobre as causas que os umanos metemos en zirculazión, sobre a nuestra desiria en relazión con a naturaleza. Con tot, y anque en somos consziens en bella mida d'ixa reyalidà, seguimos sin fer de tot ixo un zentro d'atenzión importán. O sol aparex cada maitín por l'orizón, o maitín ye fresquet y agradable y o tiempo ye fabuloso, tot parex "ir bien". Pero bel atro día paramos cuenta de que no, no "ban bien" as cosas, paramos cuenta en que bella cosa importán ye cambeando negatibamén; inundazions anormals, sequeras que no rematan nunca, abellas que no fan miel, birabolas que desaparexen... Y a pesar de tot, prebamos de bibir cada día normalmén, ye lochico... Pero... as nuestras bidas en o esdebenidero nunca serán as mesmas. A naturaleza ye cambeando, paso a paso, imperzeutiblemén, en una endrezera negatiba. O cambeo, lento, se fará ebidén, muito ebidén ta las futuras chenerazions, que abrán de pagar un pre muitismo alto, muitismo doloroso, por as aizions irresponsables d'una umanidà anterior, que no sabió autuar con sabiduría y sensibilidà.

A nuestra zibilizazión ye bibindo fuera d'equilibrio.

Os antigos echipzios yeran muito ocupatos y preocupatos prebando de mantener o Caos a distanzia y de mantener l'Uniberso en equilibrio. A suya singular mitolochía s'alazetaba en buena mida en ixa dicotomía y en ixa dialeutica. A o largo de milenios, construyoron a zibilizazión más duradera d'a istoria.

Creigo que no serba una mala cosa ta toz nusatros prebar d'estar más alerta en as nuestras bidas, como Buda u Chesús amostroron. Buda comentó: "A desatenzión ye sinonimo de muerte". Una chiqueta manca d'atenzión puede chenerar un gran desastre. No se trata de controlar tot ixo que ye incontrolable. Se trata de bibir más bichilans, más alerta. Porque si neglichimos bellas cuestions importans, a medolla sobre a que descansa la nuestra felizidà, o nuestro progreso y o nuestro equilibrio, si marchamos alegremén sin de parar cuenta en ixos alazez, en bel inte inasperato, en bella trachica desatenzión... un minimo azidén puede alterar-lo tot. A partir d'ixe inzidén as nuestras bidas difizilmén serán una atra begada as mesmas. En un inte podemos perder paz, salù, bienestar... Dimpués, prebaremos de restaurar l'anterior status quo, incluso podemos aprender y millorar as condizions prebias, si tenemos una atra oportunidà... Pero, en cualsiquier caso, ixo no será guaire fázil. Ta aconseguir superar as sobrebenitas zircunstanzias caldrá un grandismo esfuerzo y una grandisma atenzión. Mesmo bels cambeos negatibos no se'n irán, remanirán con nusatros ta cutio.

Sí, ye fantastico poder fer una gambadeta por os campos, por os parques u por as abenitas, disfrutando d'o sonriso d'un sol alegre, ye marabilloso poder dizir una parola pleniza d'amorosidà a belún a qui queremos de beras, ye marabilloso agafar un gran libro d'a nuestra biblioteca y pasar a tardada leyendo deliziosamén, tanimientres plebe difuera en as carreras. Y marabilloso ye beyer a nuestra zinta faborita en a telebisión, bibindo unas oras dentro d'una bendita y polidisma fantasía. Marabillosas son todas as chiquetas, umildes y agradables cosas d'a bida, y o berdadero plazer ye apreziar-las agora, con atenzión y sabiduría, antis de que siga masiau tardi, antis de que tot siga de raso diferén.

Chuan Chusé Bielsa

Diosa Maat: chustizia, orden, equilibrio

20 de septiembre de 2008

Sofla un airaz furo

Triunfo d'o paxaro - Pintura de Chuan Chusé Bielsa

Triunfo d'o paxaro
Pintura de Chuan Chusé Bielsa
Olio sobre tabla

Sofla un airaz furo
sobre os paisaches d’a memoria
y d’o esdebenidero,
sobre os orizons d’a cultura nuestra,
estricallando los zaguers repuis
de l’alma.

Sofla un airaz furo
espaldando casas
an ya no bi abrá ninos
charrando a nuestra fabla,
imbadindo falsas
an ya no bi abrá risos
ni paxaros, ni as calmas
rayadas d’o sol
rezando sobre a paz,
ni gotetas truquetiando en bentanicos.

Sofla un zierzo ultimo,
como un chilo en guambra,
sobre os biellos campos,
an ya tot ye comprato y bendito:
as faxas sagratas,
as grans ribazadas de piedras,
as clochas sin d’augua,
as cletas queratas.

Sofla un airaz griso
entre as biellas cambras,
y abonico, abonico,
ladrón en a nuei,
furta os suenios de yaya,
lazenas, cadieras,
a suya luminaria de cariños,
u espalda con rabia chamineras,
fogarils de sieglos,
y ranca roseras
y seca oliberas
y torna camins y cultura
en oblido.

Corre y corre un airaz furo,
y enfosca chardins de poesía,
dixando as trazas d’o suyo sinsentito,
u desfá la machia sondormita
d’as aguas en misterio,
escampando un destino
sin a luz d’as ilusions, xuto,
u bien marcha con os suyos catirons
enta las planas, y torna grisos
os luscos relichiosos de silenzio,
y emboira os güellos d’os zaguers
poetas, y torna tristo
y en zenisas o futuro.

Corre un airaz furo
sobre os palazios d’a inozenzia,
sobre o esprito
libre que alienta dentro de tu y de yo,
corre y corre y se debanta
como una idola bien falsa y plena
de beires y de fríos,
prebando d’amortar as nuestras lumbres, prebando d’amortar todas as parolas biellas,
d’emporcar os ortals d’o corazón,
prebando de cambear por mirallos d’artifizio
a simién d’infinito amor
que crexió y crexe en o país que aimés.


Chuan Chusé Bielsa

 

7 de septiembre de 2008

Poema en prosa de Francho Nagore

Ilustrazión de Chesús Gimeno
O rebendedor d'entradas, de Francho Nagore,
se publicó en o lumero 20 d'a rebista FUELLAS,
correspondién a nobiembre-abiento de 1980.

O rebendedor d'entradas

Se’n son bendidas todas as entradas. Ya no podremos beyer l'enguero d’a fiesta. Siguirá plebendo sobre l’esmo ofizinal d’as tardadas bueitas, entanto catamos cómo puya entalto lo goyo que sale d’as chamineras d’o tiatro. Crexerá la molsa en as paretes de l’alma y cayerán estrelas y flors entre as glarimas d’o tiempo.

Estiemos os zaguers en plegar t’o bentané. No bi’n eba garra entrada. Aconorta-te, allora, con o tuyo cado d’a falsa, y beye dende astí alto puyar o goyo entre as milorchas.

No bi’n ha pro de tiempo ta toz os cazataires de menutos. Pero los combidaus á ra fiesta en han cuanto deseyan. Conoxco un biello rebendedor d’entradas. Pued’estar qu’encara en tienga beluna. Le’n demandaré. Y si bi’n ha, toz os diners los me gastaré en una entrada ta poder beyer l’enguero d’a fiesta. Y tu ferás igual. Y tamién era. Y allora abremos cayito baxo ra flama d’o insolidario deseyo. No bi abrá molsa, ni flors, ni estrelas, ni milorchas. Cantará o tiempo a suya canta, pued’estar que más trista.

Y maitín, dende o suyo cado d’a falsa beyerán otris puyar o goyo que sale d’as chamineras d’o tiatro y, sentindo crexer a molsa en l’alma, y beyendo puyar o goyo entre as milorchas, se’n irán a buscar a o biello rebendedor d’entradas. Li darán toz os diners qu’en aigan y er lis dará una entrada. Y serán cremaus por a flama.

Francho Nagore

2 de septiembre de 2008

Una Parola

Meditazión - Ilustrazión de Chuan Chusé Bielsa

Meditazión
Ilustrazión de Chuan Chusé Bielsa

Esistindo a luz,
enta ella biachas.
De seguro que t'has esforzato de más
y has bibito asabelas nueis.
Tiens o nezesario
bagache de guambras.

Esistindo l'amor,
das un paso y un atro
enta o mundo que acarona
almas en flor.
Encara remeras
labios embitans en o tuyo corazón,
labios que nunca
no traizionan.
Ye zerqueta a polideza
de toz os luscos, l'alentar
de bisas y de besos, sols
que nunca no s'amortan
tanimientres debuxan
o silenzio.

¿Quí podrá aconseguir-lo?
¿Alcaso no tiens ya las sufiziens
radizes fondas y royas?
¿Alcaso ta tu no ye estato perén
o más quiesto
a Parola que conforta?

Esistindo un atro uniberso
amagato más allá de tot ibierno,
paso a paso abitas en o camín
y meditas en o sonito
que bi ha más allá de tot fredo,
o sonito con o que a luz aspera amar.

Ascuitas y ascuitas,
y ya solamén yes
un beire que s'ubre ta plebidas,
y a tuya bida ya no ye
que una clamada, una respuesta
y un biache enta o palazio
an bibe a bondá de cada ser,
a suya luminaria d'eternidá;
o tuyo fogaril en fiesta.

¿Alcaso lo fruito no ha bibito ya
todas as lunas,
alcaso no ha asperato as bibas auguas
en infinitas oras,
alcaso no tien agora tacto
solamén t'albas
y ta tucas,
alcaso no ye besato ya por labios
d'una femenina frescor,
una Parola?


Chuan Chusé Bielsa